Có hoạt động ban đêm nhưng chưa có ngành công nghiệp kinh tế đêm

Tại sao TP.HCM hội tụ đầy đủ những "điều kiện vàng" để trở thành trung tâm kinh tế đêm hàng đầu Đông Nam Á, nhưng lại lúng túng trong việc kiến tạo một hệ sinh thái trọn vẹn để giữ chân du khách sau ánh hoàng hôn? Trong bối cảnh ngành du lịch Việt Nam đang nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm để gia tăng năng lực cạnh tranh, bài toán kinh tế đêm một lần nữa được đặt lên bàn nghị sự.

Dưới lăng kính quản trị chiến lược và phát triển điểm đến, ông Lê Công Năng – Chủ tịch Diễn đàn Doanh nhân Việt Nam (VEF Global), Chủ tịch HĐQT WonderTour – đã chỉ ra những điểm nghẽn cốt lõi và đưa ra định hướng để định hình lại nền kinh tế "sau ánh hoàng hôn" của đại đô thị sôi động bậc nhất cả nước.

Nghịch lý điểm đến: Tiềm năng khổng lồ nhưng thiếu vắng hệ sinh thái đồng bộ

Không thể phủ nhận, TP.HCM là địa phương sở hữu những lợi thế tuyệt đối để bứt phá. Thành phố có quy mô dân số lớn, lượng khách quốc tế luôn đứng đầu cả nước, hệ thống dịch vụ phát triển mạnh mẽ, khả năng chi tiêu của du khách cao cùng một nền văn hóa giao thương vô cùng cởi mở. Thế nhưng, nhìn thẳng vào thực tế, Chủ tịch Lê Công Năng thẳng thắn nhận định: Điều đáng tiếc là sau nhiều năm, kinh tế đêm của TP.HCM vẫn chủ yếu được nhận diện một cách đơn điệu thông qua các hoạt động ăn uống, những quán bar, tuyến phố đi bộ hay một số khu vui chơi mang tính cục bộ, riêng lẻ.

Điểm nghẽn lớn nhất kìm hãm sức bật của thành phố không nằm ở việc chúng ta thiếu các tụ điểm vui chơi, mà nằm ở sự đứt gãy của chuỗi cung ứng dịch vụ. Theo ông Lê Công Năng, chúng ta chưa xây dựng được một hệ sinh thái kinh tế đêm hoàn chỉnh. Thực trạng này có thể được gói gọn trong một đúc kết sắc sảo: "Chúng ta đang có các hoạt động ban đêm, nhưng chưa hề có một ngành công nghiệp kinh tế đêm thực thụ".

Một ngành công nghiệp kinh tế đêm đúng nghĩa phải là một cỗ máy vận hành liên hoàn, nơi văn hóa, nghệ thuật, thương mại và công nghệ đan xen, tạo ra một vòng lặp trải nghiệm không điểm mù cho du khách.

Bài học nhãn tiền từ các "thủ phủ" châu Á và sai lầm từ tư duy "kéo dài giờ mở cửa"

Để thấy rõ khoảng trống trong tư duy làm kinh tế đêm, ông Lê Công Năng đã đặt lên bàn cân so sánh với các cường quốc du lịch trong khu vực.

"Hãy nhìn sang Bangkok," ông Năng dẫn chứng. Du khách quốc tế đổ về thủ đô Thái Lan không chỉ đơn thuần để tìm kiếm một bữa ăn tối. Họ sẵn sàng tiêu tốn cả một đêm dài cho các khu mua sắm sầm uất mở cửa tới khuya, lạc bước trong các khu chợ đêm quy mô khổng lồ, mãn nhãn với các show diễn văn hóa nghệ thuật, tận hưởng những chuyến du thuyền sang trọng trên sông Chao Phraya, hay khám phá các khu phố nghệ thuật và tổ hợp giải trí tích hợp.

Tại Seoul, trải nghiệm về đêm được nâng tầm văn hóa khi du khách có thể tham quan các cung điện nguy nga rực sáng ánh đèn, đắm chìm trong các khu sáng tạo nghệ thuật, các trung tâm mua sắm 24/24 hay những khu phố đêm mang đậm vóc dáng và bản sắc Hàn Quốc. Trong khi đó, tại Singapore, kinh tế đêm lại là một đẳng cấp khác: sự pha trộn hoàn hảo, đỉnh cao giữa công nghệ hiện đại, nghệ thuật ánh sáng, ẩm thực tinh hoa và các sự kiện tầm cỡ quốc tế.

Từ những hình mẫu thành công này, Chủ tịch WonderTour nhấn mạnh: Muốn kinh tế đêm thực sự cất cánh và phát triển, điều tiên quyết là phải thay đổi tận gốc tư duy quản trị. Kinh tế đêm tuyệt đối không phải là phép cộng cơ học của việc "kéo dài giờ mở cửa" của các hàng quán. Nếu tư duy làm du lịch chỉ dừng lại ở đó, điểm đến sẽ rất khó tạo ra được bản sắc khác biệt và tất yếu sẽ hụt hơi, càng khó cạnh tranh với các thành phố lớn trong khu vực.

Định hình ngành công nghiệp kinh tế đêm bằng các bệ phóng chiến lược

Để chuyển hóa tiềm năng thành một ngành công nghiệp tỷ đô, thắp sáng chiến lược du lịch Việt Nam đến năm 2030, ngành du lịch cần sự vào cuộc đồng bộ với những giải pháp mang tầm vĩ mô. Sự đồng thuận trong giới chuyên gia cho thấy, kiến tạo kinh tế đêm đòi hỏi một bộ khung vững chắc.

Trước hết, cần một chính sách thiết kế từ gốc, trong đó Trung ương ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia về quản lý kinh tế đêm, phân định rõ thẩm quyền của các lực lượng (Công an, Quản lý thị trường, Y tế, Môi trường) và đặc biệt phải có cơ chế ưu đãi thuế, tài chính cho các nhà đầu tư tiên phong vào các tổ hợp văn hóa, nghệ thuật đêm quy mô lớn.

Sự đột phá trong quản trị cũng vô cùng cấp thiết, chẳng hạn như việc thí điểm mô hình "Ủy ban quản lý kinh tế đêm" hay thiết lập vị trí "Thị trưởng đêm" tại các đại đô thị như Hà Nội và TP.HCM. Đây sẽ là cơ quan đầu mối điều phối, giải quyết nhanh chóng các xung đột lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp và nhà nước.

Bên cạnh đó, chiến lược "Liên kết chuỗi giá trị" phải được Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các gói kích cầu "Du lịch 24 giờ", kết nối hàng không, lữ hành và điểm đến để tạo ra các tour trọn gói: Hạ cánh ban đêm - Xem show thực cảnh - Mua sắm miễn thuế đêm - Trải nghiệm ẩm thực sáng sớm. Cuối cùng, việc chuyển đổi số toàn diện (ứng dụng Big Data, bản đồ số du lịch đêm, thanh toán không tiền mặt và hệ thống giám sát an ninh, môi trường theo thời gian thực) sẽ là xương sống vận hành cỗ máy kinh tế này.